Net als vele andere bedrijven deed Organon bij toeval haar intrede in de psychiatrie. Een geneesmiddel dat aanvankelijk werd gebruikt tegen allergieën bleek namelijk ook te werken tegen depressies. Dit product, dat later onder de naam Tolvon® op de markt zou komen, was een van de eerste middelen van de tweede generatie antidepressiva waarvan het gebruik niet gepaard gaat met het risico van fatale overdoses en vervelende bijwerkingen, zoals bij eerdere therapieën wel het geval was.

De ontwikkeling van behandelingen voor aandoeningen van het centrale zenuwstelsel (CNS) wordt beschouwd als een belangrijke tweede pijler van het succes van het bedrijf. De investeringen in het centrum in het Schotse Newhouse waar onderzoek naar het centrale zenuwstelsel wordt verricht, geven duidelijk aan hoe belangrijk het bedrijf dit werkgebied vindt.

Bestaande antidepressiva reguleren de gehaltes van de neurotransmitters serotonine en noradrenaline in de hersenen. Remeron®, het eerste noradrenerge en specifiek serotonerge antidepressivum (NaSSA), werd ontwikkeld nadat Organon zelf onderzoek naar het regulerende mechanisme had gedaan. De unieke werking en het feit dat het middel goed door patiënten wordt verdragen, zorgde snel voor een commercieel succes. Uit recente klinische proeven blijkt dat Remeron beter werkt dan andere selectieve serotonine-heropnameremmers (SSRI's). Toch is Organon van plan de ontwikkeling van nieuwe antidepressiva voort te zetten, en heeft daarvoor al verschillende stoffen geselecteerd. Het bedrijf speelt ook een belangrijke rol in fundamenteel onderzoek dat inzicht moet verschaffen in de echte, diepere oorzaak van depressie. Verwacht wordt dat dit onderzoek zal leiden tot de ontwikkeling van nieuwe generaties geneesmiddelen, die op andere plekken in de hersenen werkzaam zullen zijn. Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor de as van de hypothalamus, hypofyse en bijnier, de primaire lichamelijke oorzaak van stress. Potentiële geneesmiddelen zijn onder andere glucocorticoïde-receptorantagonisten. De unieke ervaring die Organon heeft op het gebied van steroïde scheikunde kan in dit verband van onschatbare waarde blijken.

Hoewel de behandeling van depressie centraal staat in het onderzoek van Organon naar het centrale zenuwstelsel, onderzoekt het bedrijf ook tweeledig werkende serotonine-dopamineantagonisten voor de behandeling van psychoses.

Organon doet actief onderzoek naar nieuwe theorieën over de etiologie of oorzaak van depressie. Voorheen werd een tekort aan noradrenaline en serotonine als de belangrijkste oorzaak beschouwd. Deze oorzaak komt nu op de tweede plaats. Stoornissen in de communicatie-as van verschillende biochemische stoffen die ontstaan in het deel van de hersenen waar noradrenaline, serotonine en vele andere neurotransmitters actief zijn (de hippocampus) worden nu als de belangrijkste oorzaak beschouwd. Deze samengestelde stoffen worden beïnvloed door en vormen een terugkoppelingsmechanisme met de hypothalamus, de hypofyseklier en de bijnierklier. Deze theorie wordt momenteel in samenwerking met verschillende universiteiten onderzocht. Ook wordt al onderzoek verricht naar verschillende stoffen die van invloed zijn op dit mechanisme.

Verschillende onderzoeksgroepen van Organon houden zich bezig met de genetische basis van depressie en schizofrenie. Gevoeligheid voor deze aandoeningen zit vaak in de familie, wat erop wijst dat genetische factoren een rol spelen bij de achterliggende oorzaak. Genonderzoek bij families waarin manische depressie en schizofrenie vaak voorkomen, zou opheldering kunnen verschaffen over de oorsprong van deze gevoeligheid. Samen met een aantal externe partners wordt onderzoek gedaan naar het verband tussen genetische variaties en genfuncties en het al dan niet voorkomen van deze aandoeningen. Op basis van grondig inzicht in de biologische mechanismen die ten grondslag liggen aan depressie en schizofrenie zullen nieuwe geneesmiddelen kunnen worden ontwikkeld die deze mechanismen beïnvloeden. Dan kunnen de oorzaken van deze aandoeningen worden behandeld in plaats van de symptomen, zoals nu het geval is.

Slaapstoornissen

Wel één op de drie mensen heeft last van slapeloosheid. Dit is een slaapstoornis die wordt gekenmerkt door één of meer van de volgende symptomen: moeite met inslapen of doorslapen, te vroeg wakker worden, moe wakker worden. Slapeloosheid leidt ook tot problemen overdag. Bij sommige mensen heeft het invloed op de productiviteit en vermindert het de kwaliteit van leven aanzienlijk. Slapeloosheid is over het algemeen een langdurig probleem; de meeste mensen die eraan lijden hebben er jaren last van.

De Organon-verbinding Org 50081 is een serotonine-2-blocker die mensen beter kan helpen slapen zonder dat het verslavend werkt. Het middel verlicht de symptomen van slapeloosheid, maar kan ook het fysieke en geestelijke welzijn verbeteren en de vaak met slapeloosheid gepaard gaande chronische pijn en depressie verlichten. Org 50081 bevindt zich in het eindstadium van ontwikkelingsfase II.